ลักยิ้มบุ๊มบุ๋มของชามตราไก่

ใครๆก็รู้จักชามตราไก่เมืองลำปาง หรือที่คนจีนแต้จิ๋วเรียกว่า „โกยอั้ว“ ที่เราใช้กันอย่างคุ้นเคย ไม่ว่าจะใช้เป็นชามข้าวต้ม ชามก๋วยเตี๋ยวนั้น อยู่คู่บ้านคู่เรือนมานานกว่า 50 ปี แต่จะมีใครสังเกตุไหมว่า ชามตราไก่นั้นมีลักยิ้มบุ๊มบุ๋ม แล้วทำไมถึงมี และดีอย่างไร

ตามประวัติเขาเล่าว่า  ชามไก่นั้นมีต้นกำเนิดอยู่ในมณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน เป็นที่นิยมในหมู่ชาวจีนแคระและชาวจีนแต้จิ๋วมานานมากกว่าร้อยปี  ในช่วงปีพ.ศ. 2500 ชามไก่จากจีนแผ่นดินใหญ่ขาดตลาดในเมืองไทย  ชาวจีนจากเมืองไทปู้ (ฮกเกี้ยน) ที่เดินทางย้ายถิ่นฐานมาปักหลักอยู่ประเทศไทย ได้ลงทุนตั้งโรงงานเซรามิก หรือที่เรียกกันเมื่อก่อนว่า „โรงถ้วย“ ขึ้นที่จังหวัดลำปาง ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีแหล่งแร่ดินขาวอันเป็นวัตถุดิบที่สำคัญที่สุดในการทำผลิตภัณฑ์เครื่องเคลือบ ใหญ่ที่สุดในประเทศ

รูปทรงชามไก่แบบดั้งเดิมนั้น เป็นชามทรงแปดเหลี่ยมเกือบกลมปากบาน ข้างชามด้านนอกจะมีรอยบุบหรือบุ๋มเล็กน้อยรับกับเหลี่ยมของชาม ขาเป็นเชิง ชุบเคลือบที่ทำจากขี้เถ้าแกลบปูนหอยและดินขาว วาดลวดลายด้วยมือเป็นรูปไก่วิ่ง ขนคอและลำตัวสีแดง หางและขาสีดำเดินอยู่บนหญ้าสีเขียว มีดอกโบตั๋นสีชมพูอมม่วง วงใบสีเขียว ตัดเส้นสีดำอยู่ด้านซ้ายและมีต้นกล้วย 3 ใบสีเขียวตัดเส้นด้วยสีดำอยู่ด้านขวา นอกจากนั้นชามบางใบยังมีนกบินอยู่ฝั่งตรงข้ามกับไก่ และมีดอกไม้และใบไม้เล็กๆ แต้มอยู่ก้นชามด้านในอีกด้วย

รอยบุบหรือลักยิ้มบุ๋มด้านข้างนอกชามไก่นั้น เป็นรายละเอียดและปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งในการออกแบบถ้วยชาม  ด้วยรอยบุบนี้ รองรับปลายนิ้วมือได้ดี ในเวลาที่พุ้ยข้าวต้ม หรือซดนำ้ก๋วยเตี๋ยว สามารถถือรับนำ้หนักชามที่มีขนาดใหญ่หนาได้อย่างถนัด ไม่หลุดมือได้ง่ายๆ